Vlaamse GGZ: zelfdoding, wachtlijsten en schaarse middelen

Het lijkt bij momenten alsof de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) dweilt met de kraan open. De prevalentie van somatische ziekten neemt af terwijl deze van psychische stoornissen blijft toenemen. Zeker wat suïcide betreft is België al jaren absolute kampioen. Met gemiddeld drie zelfdodingen per dag doet ons land het beduidend slechter dan de omringende landen en is zelfmoord zelfs de nummer één doodsoorzaak geworden bij volwassenen en jongeren.

Het onderwerp van psychische problemen bij jongeren is recentelijk uitgebreid onder de aandacht gekomen. Zo is gebleken dat de wachttijden bij de Vlaamse Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg maar blijven oplopen: jongeren moeten gemiddeld 60 dagen wachten op een afspraak. In 2008 was dit nog gemiddeld 50 dagen.

Het zorglandschap is dringend aan verandering toe. De manier waarop zorg de dag van vandaag is georganiseerd is onvoldoende effectief om de vele uitdagingen aan te kunnen. Vlamingen praten nog te weinig over psychische problemen en vinden maar moeilijk de weg naar de hulpverlening. Uit gesprekken met 800 jongeren tussen 12 en 25 blijkt dat er nog een groot taboe heerst rond psychische gezondheidsproblemen en dat er sprake is van dure en ontoegankelijke hulp. Psychische problemen bespreekbaar maken, fondsen werven en ijveren voor preventie bij Vlaamse jongeren – dat is de richting die we uit moeten. Wanneer ongeveer de helft van psychische problemen bij volwassenen ontstaat voor de leeftijd van 14 jaar, en ongeveer driekwart voor de leeftijd van 25 jaar, dan is het de evidentie zelve dat de psychische gezondheid van kinderen en jongeren een centrale pijler moet zijn van het geestelijke gezondheidsbeleid in Vlaanderen.

Een budget van 2,3 miljoen is een wel zéér kleine pleister op een steeds groter wordende wonde.

Toch zijn de middelen voor geestelijke gezondheid in België schaars en veel verbetering lijkt er niet aan te komen. Dit werd pijnlijk duidelijk wanneer Vlaams minister voor welzijn Jo Vandeurzen liet weten dat er vanaf 1 januari 2018 één miljoen euro extra geïnvesteerd zal worden, bovenop de al voorziene 1,3 miljoen, om psychische problemen bij jongeren sneller vast te stellen en te behandelen. Een budget van 2,3 miljoen is een wel zéér kleine pleister op een steeds groter wordende wonde.

Er is duidelijk iets grondig mis. De overheid investeert in diverse plannen en preventie in een poging het tij te doen keren, maar de gewenste effecten hiervan laten op zich wachten. De professionalisering in de geestelijke gezondheidszorg heeft geleid tot een versnipperd zorglandschap met een grote afstand tussen zorgverstrekkers en zorgbehoevenden tot gevolg. Daarnaast wordt het zorglandschap gekenmerkt door administratieve overlast en dalende werktevredenheid bij zorgverleners. Optimale geestelijke gezondheid is mensenwerk. We moeten mensen dichter bij elkaar brengen en interventies afstemmen op het dagelijkse leven. Dit wil zeggen: het bevorderen van toegankelijkheid en laagdrempeligheid. Nu maar hopen dat de politiek luistert.

Auteur: Steven Joris

Steven Joris

Steven Joris is klinisch psycholoog (erkenningsnummer 901118073) en onderzoeker. Steven is werkzaam binnen het Psychodiagnostisch Centrum (Thomas More Antwerpen) en is tevens werkzaam als psychodiagnosticus op zelfstandige basis.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *